Yelli Cami

Yelli Cami

Beçin’in doğusunda Kepez mevkiinde yer alan Yelli Külliyesi, Beçin kentinde sur dışında yapıldığı tespit edilen iki külliyeden biri ve en uzakta olanıdır. 2021 yılında restorasyonu tamamlanan yapının inşa tarihi ile ilgili bir bilgi günümüze ulaşmamakla beraber 15. yüzyılda da inşa edildiği düşünülmektedir. Cami, 9.20 x 13.80 m. ölçülerinde kare planlı tek kubbeli bir harim ve çapraz tonozla örtülü son cemaat yerinden oluşmaktadır. Yapıda moloz taş, kesme taş ve tuğla olmak üzere üç farklı malzemenin kullanımı söz konusudur. Beden duvarlarında moloz taş kullanılan yapının; kemer, silme, alınlık ve köşelerinde düzgün kesme taşlar kullanılmıştır. Örtü sistemi, kubbe geçişler ve son cemaat yerindeki çapraz tonozlarda ve tonozları taşıyan destek kemerlerinde tuğla malzemeye yer verilmiştir.
Yelli Camii Restorasyonu
2021 yılı Yelli Camii restorasyon çalışmaları kapsamında, öncelikli olarak yapıya yağmur sularının verdiği hasarı azalmak ve kontrol altına almak için alt drenaj sisteminin yapılmasıyla işlemlere başlandı. 2018 yılında ahşap desteklerle çoğunlukla askıya alınan yapı, kubbe ve son cemaat yerinde bulunan tonozlarında askıya alınması ile tamamen güçlendirildi. Askıya alma işleminden sonra üst örtüyü neredeyse tamamen istila etmiş, kökleri ile derzleri çatlatan yanı sıra toprak oluşumlarına ortam sağlayan yapıya ağırlıkları ile zarar veren bitki unsurlarını temizleme ve tahliye işlemlerine başlanmıştır. Bitki ve toprak temizleme işlemleri devam ederken yapının cephe duvarlarında sağlamlaştırma çalışmaları eş zamanlı devam etti. Son cemaat bölümünün batı duvarında malzeme kayıpları görülmektedir. Örgü sistemi dikkate alınarak bu bölgede taş ve tuğla malzeme ile tamamlama işlemi yapılmıştır. Yapının kuzey duvarında, kubbenin doğu ve batı tarafında derin çatlak oluşumları yer almaktaydı. Çatlak oluşumunun başlangıç ve sonlandığı yerler tespit edilerek bu bölgeler tamamen açılmış ve tekrar örülüp güçlendirilmiştir. Temizlenen çatı bölümünde, üst örtüye ait kullanılan malzeme dizilimi ortaya çıkmıştır. Çatı kısmında tonozların olduğu bölümler daha alçak olduğu için bu bölümler moloz taş ve tuğla ile doldurulmuştur. Diğer bölümlerde ise sırasıyla harç tabakası, tuğla, harç tabakası, tuğla, harç tabakası ve kayrak taşlar ile kaplandığı görülmektedir. Farklı boyutlarda bulunan kiremit ve tuğla parçaları zaman içerisinde tahribata uğramıştır. Belli bir bölümde ortaya çıkan kayrak taşları çatının en üst seviyesinde izolasyon görevi üslendiği anlaşılmaktadır. Kubbe kasnak bölümünde içten ve dıştan tamamen kubbeyi saran boşluklar görülmüştür. Bu boşluklar kubbeye geçişi hafifletmek için ahşap kirişlerin kullanıldığı alanlar olmalıydılar. Yapının iç kısmında bu alanda ahşap parçalarına rastlanmıştır. Analiz yapılmak üzere numune örnekleri alınmıştır.


Cephe yüzeylerinde yer alan küçük köklü bitkiler temizlendi. Beden duvarlarında tahribata uğrayan derzler doldurularak fırça yardımı ile derzlere derinlik verildi. Bu uygulama sonucunda cephe özgün hali ile koruma altına alındı. Harim ve son cemaat bölümünde yer alan sıvalar özgün haliyle korunması için çalışmalar yapıldı. Yapı içerisinde bulunan sıva yüzeylerinin sınırları belirlenip güçlendirme işlemleri
yapıldı. Akabinde sıvaların dışarı ile temasını en aza indirmek için sınır bölgelerine bordür
harcı uygulandı. Harimin güney ve kuzey batı köşe duvarlarında insan tahribatına dayalı izler olduğu tespit edilmiştir. Yapı içerisinde yakılan ateş ve plastikler sonucunda duvarlarda renk değişimi, kararma olduğu görülmüştür. Çoğunlukla beden duvarlarında moloz örgü sisteminde karşımıza çıkan bu tahribat, mekanik temizleme işlemi yapılarak arındırılmıştır. Harim ve son cemaat bölümünün zemini ortaya çıkarılmıştır. Hem zemini korumak hem de görsel estetik düşünülerek geri dönüşümü de mümkün olan ahşap malzeme ile zemin döşenmiştir. Son cemaat yerinde ise zemin belirlenerek düzeltilmiş ve özgün şekli ile koruma altın alınmıştır. Yapıyı dış etkenlerden korumak ve güvenliği sağlamak için ahşap kapı, pencere takılmıştır. Zemine yakın pencere açıklıkları demir korkuluklar ile koruma altına alınmıştır Yapının batısında buluna hazire bölümünde yer alan mezarlar onarım işlemi ve yapı çevresinde tretuvar yol uygulaması yapılarak restorasyon işlemlerine son verilmiştir.

Bir Cevap Yazın